Birçok medeniyete açılan kapı: İznik Lefke Kapı

İznik Lefke Kapı (2)
Şehrin doğusunda, Kılıçarslan Caddesi’nin sonundadır. Sakarya Nehri (Sangarios) kıyısında kurulan Lefke kenti, bu günkü Osmaneli’ne ulaşan yola açılması nedeniyle bu isimle bilinmektedir. İmparator Adrianus (117-138) zamanında yapılmıştır. İki yanındaki kuleleriyle bir zafer takı biçimindedir. İznik’in 13 km. doğusundaki Karadin yerleşim yeri nedeniyle bu kapıya bir süre “Karadin Kapı” adı verilmiştir.

 

İznik Lefke Kapı (4)

 

Osmanlı döneminde Haç yolu üzerinde yer alan Şam kentine atfen bazı gezginlerce bir süre “Şam Kapı” adıyla da anılmıştır. Taç Kapı’nın şehir cephesine bakan yüzünde üstteki diş motifi altında yer alan iki satırlık Yunanca yazıt, kapının mezarlığa bakan cephesinde de tekrarlanmıştır. Yazıtta “Gaius Cassius Chrestus’un çabasıyla yapımı tamamlanan (bu eseri), Prokonsül M. Plancius Varus imparatorların yüce evine ve eyaletin başşehri Nikaia’ya adadı” yazılıdır.

 

İznik Lefke Kapı (3)

 

Mezarlığa bakan doğu cephedeki yazıt mermer yüzeye ağlan deliklere takılı olan metal (altın) harflerden oluşmakta idi. Harflerden hiç biri günümüze ulaşmamakla birlikte, delikler yardımıyla yazıt okunabilmektedir.

 

Lefke Kapı’nın şehre bakan yüzünde yukarıdaki yazıtın altında, arşitrav üzerindeki iki satırlık Yunanca kitabede; “İmparator Kayser, Tanrı Traianus Parthicus’un oğlu Tanrı Nerva’nın torunu, halkın egemenlik yetkisini kendinde taşıyan (Tribunicia Potestas), Traianus Hadrianus Augustus’a, Augustusların en dindar Neokoru (imparator kült ve tapınağına sahip şehir), Dionysos ve Herakles soyundan gelen, Bithynia ve Pontus’un birinci şehri, imparatorların en kutsal (Roma) senatosunun kararları uyarınca Metropolis olan Nikaia sundu” yazılıdır.

 

İznik Lefke Kapı (2)

 

Aynı yazıt kapının doğuya, mezarlığa bakan cephesinde ve arşitrav üzerinde de tekrarlanmıştır. Bu yazıt, Roma imparatoru Hadrian’ın şiddetli bir deprem sonrası 123 yılında Nikaia’yı ziyareti sırasında yıkılmış yapıların perişan halini görüp bunları yeniden onarılması için gerekli maddi ve manevi desteği vermesi nedeniyle kentin görkemli kapılarına yazdırılmış olduğu düşünülmektedir.

 

İznik Lefke Kapı (1)

Leave a Reply